Erciyes üniversitesi Atatürk Sağlık Yüksekokulu Beslenme ve Diyetetik Bölümü Başkanı Doç. Dr. Neriman İnanç, Cay, kahve ve ko!a gibi içecekler ile hergün alınan kafeinin kilo verme üzerine olumlu etki yaptığının bilimsel olarak kanıtlandığı söyledi. Kafeinin etkisine yönelik yapılan araştırmanın ‘Obesity Research’ adiı dergide yayınlandığını ve bilim camiasında görüş birliğine varıldığını kaydeden inanç, bunun bazı kriterlere ve dozlara bağlı olduğjnu belirtiyor.

Metabolizmayı hızlandırıyor

Kafeinin melabolik hız üzerinde etkili olduğunu ve vücutta yağ yakımını hızlandırdığını, bunun da kilo kaybına yol açtığım ifade eden İnanç, şunları söylüyor:

“Kafein enerji harcanmasında artış sağlar, bu etkiyi şeker ve yağın daha çok yakımıyla oluşturur. Hayvanlarda, belirli miktarda verilen kafeinin ağırlık kaybına yol açtığı görülmüştür. Kafein yağ hücresini küçültmekte, tfrgliserit miktarını azaltmaktadır. Bir araştırmada, 76 şişman bireye 3 ay süreyle zayıflama diyeti ile düşük ve yüksek doz yeşil çay ve kafein birlikte (270 mg epıgallokateşingaliat + 150mg kafein) verilmişti’. Sonucunda yüksek kafein alanlarda vücut ağırlığı, yağ dokusu, bel çevresi ölçümlerinde daha fazla azalma olduğu saptanmıştır.” İnanç, günde 1.5 su bardağı şekersiz içilen kahvenin fiziksel aktıvi;e ile birlikte uygulanan zayıflama diyetlerinde destek olabileceğin ifade ediyor.

Kafein selülit yapmaz

Selülit kremleri ve gözaltı torbalanmaları için yapılan kremlerin içeriklerine bakarsanız, çoğunda kafein bulunduğunu görürsünüz. Uykumuz geldiğinde kahve bizi nasıl bir anda ayağa kaldırabiliyorsa, hücrelerimizde de benzer bir etkiye yol açar. Yani onları harekete geçirir. Kafein, dünya üzerindeki 60′dan fazla bitki türünün meyvesinde, tohumlarında ya da yapraklarında bulunur. En zengin kafein kaynağı kahvedir. Çayda, kahvenin ancak beste biri kadar kafein vardır. Kafeinin selülite neden olduğuyla ilgili teoriler son yıllarda çürütülmüştür.

Bunun sebebi ise kafeinin yağ yakıcı etkisinin oldukça güçlü olmasıdır Selülit tıbbı olarak hidrolipodıitrofi olarak adlandırılır ve cilt altı dokuları tutan bir hastalıktır.

Ayrıca metabolizmayı hızlandırıcı etkisi çok güçlü olduğundan bir bütün olarak bakıldığında aslında kafein, son yıllarda selülit yapıcı değil sanılanın aksine selülit tedavilerinde yararlanman bir madde haline gelmiştir. Bunun en açık örneği son 20 yıIdır selülit tedavisinde çok yaygın o arak kullanılan mezoterapi tedavisinin ilaç içeriğinin kafein ve kafein türev olmasıdır.

Azı yarar,çoğu zarar

Kafein önemi bir doğal ilaçtır ve tüm ilaçlar gibi de azı yarar, çoğu zarardır. Aşırı kafein tüketiminin uykusuzluk, mide rahatsızlığı, kan basıncında artış ve kemik yoğunluğunda azalmaya neden olcuğunun unutulmaması gerektiğine dikkat çeken Doç. Dr. Neriman İnanç, yaşlılar ve koroner kalp hastalarının bu konuda dikkatli olması gerektiğini vurguluyor. Erişkinlerde günlük kafein alımının üst sınır; 400 mg olarak saptanmıştır. Bu da 7 fincan Türk kahvesine denk gelmektedir.

Sağlığınızı kaybetmişseniz ve geri dönülmez noktaya gelmişseniz dünyanın tüm sağlık otoriteleri bir araya gelse size faydası dokunamaz

Hemen yanı basınızda, kolayca ulaşabileceğiniz sağlık kaynağınız olan biz eczacılar, sizlere sağlık danışmanı olarak görev yapmak için ziyaretlerinizi bekliyoruz. Bunun için bizden randevu almanıza gerek yok, istediğiniz zaman uğrayabilirsiniz, kapımız sizlere her zaman açık, illa ki hasta olmanıza da gerek yok, sağlığınızla ilgili merak ettiğiniz her konuda bize danışabilir, fikrimizi sorabilirsiniz. Bu bizim görevimiz.

Sağlığın korunması ve geliştirilmesi, bir bütün olarak cildin sağlığını ve görünümünü iyileştiren kozmofarmasötiklerin akılcı kullanımı, bitkisel ilaçlar, vitamin ve minerallerin doğru kullanımı konusunda en doğru bilgileri bizlerden alabilir ve kendinize uygun bir yol haritası hazırlayabilirsiniz. Özellikle sağlığın korunmasında kulaktan dolma bilgilerle “Bana bir sey olmaz” demeyin.

‘Arabanız mı? Canınız mı?’

Elimizdeki en değerli hazinenin sağlık olduğu konusunda sanırım kimsenin itirazı yok. Şöyle bir düşünün; örnek olarak arabanız var, nasıl ihtimam gösteriyorsunuz, bakımını ihmal etmiyorsunuz, temiz tutmaya gayret gösteriyorsunuz, eksik nesi varsa bir an evvel tamamlıyorsunuz, size daha uzun süre hizmet etmesi için gerekeni yapıyorsunuz ve nihayetinde bu bir araç ama iyi çalışması için mutlaka ilgileniyorsunuz. Peki sağlığınıza ne kadar önem veriyorsunuz ve sağlığınızla ilgileniyorsunuz? Aracınız bozulmasın, sorun çıkarmasın diye gereken neyse yapılıyor ama konu sağlık olunca bekliyorsunuz.

Ama “hastalık söz konusu olduktan sonra gereken yerlere danışırız” düşüncesi günümüz dünyasında son derece yanlış bir yaklaşımdır. Hastalandıktan sonra hastane ve doktor ziyaretleri yapmak, tedavi süresince günlük bazı kısıtlamalara maruz kalmak, tekrar eski sağlığınıza kavuşmak, mevcut sağlığınızı korumaktan inanın çok daha zor. Gelin sağlığınızı korumak için neler yapabiliriz, hangi tıbbi ürünleri kullanırsanız beklentilerinizi karşılar, sağlığınızı korumak için doğru ürün seçimi nasıl olur, sağlıklı ve dinç bir yasam nasıl geçirebilirsiniz, gelin bunları sizlerle paylaşalım.

Amaç; sağlığın korunması…

Kıyaslamaya örnek olarak bir arabayı ele alalım. Çoğu zaman özellikle de erkekler için en degerli(!) varlığı olan ve çok yüksek paralar ödenen en güzel arabalar ne kadar iyi bakarsak bize o kadar fazla süre hizmet edecektir. Çok sorun çıkarırsa da uygun bir zamanda değiştirme şansımızın olduğu da malum, peki ya sağlığınız? Onu nereden alacaksınız, sağlıklı vücudunuzu hastalandıktan sonra neyle değiştirmeyi düşünüyorsunuz?

Artık devir değişti, sağlık bozulduktan sonra kapı kapı dolaşıp derman arama devri kapandı, bundan sonra amaç hasta olmamak, sağlığı korumak. Tabii ki gerek biz eczacılar gerekse doktorlarımız sağlık sorunlarında her zaman yanınızdayız ama sağlığınızı nasıl koruyabileceğiniz konusunda gelin, bizlere danışın, arkadaşınızın, komşunuzun, ünlü bir takım sanatçıların önerilerini yerine getirmeden önce bizlere bir uğrayın ve doğruları öğrenin.

Maalesef ülkemizde biraz denetim sorunu var, bunu inkar edemeyiz, herkes her şeye çare üretiyor, bir baksanıza, sabah kadın programlarında göbek ata ata, şakşaklar eşliğinde ben bunu kullanıyorum, nasıl kilo verdim, hadi sizde alın ya da reklam kuşaklarında bakıyorsunuz sağlık sektörüyle ilgisi olmayan kişiler, öyleymiş gibi görünerek, saç dökülmesine de çare oluyor, romatizmaya da çözüm buluyor, hatta kendinizi teslim edin bu sayın uzmanlara (!), sizi yeni bastan yaratsınlar daha iyi…

Mesleği avukatlık olan kalp damar hastalıkları konusunda, muhasebeci, aşçı, tüccar hatta tütün eksperi bile bitkisel tedavi konusunda her türlü yanlış bilgiyi (!) televizyon kanalları ile toplumumuza aktarıyor. Haklı olarak siz de nereden bileceksiniz kimin doğru konuşup, kimin kendi reklamı için ortalıkta boy gösterdiğini. İster istemez konunun uzmanı olmayan kişilerin söylediği, kulağa hoş gelen bazı cümleler, bir kısmınızın aklını geliyor ve işte yanlışlık bu noktada ortaya çıkıyor. Medyatik ama tıbbi bilgisi yeterli olmayan kişilerin, sağlığı ilgilendiren konularda konuşması, önerilerde bulunması, bu önerileri de dikkate alarak kimilerinin bu söylenenlere uyması, zaman zaman istenmeyen bazı tatsız haberleri de gündeme getiriyor. Halk sağlığını ilgilendiren konularda, konunun uzmanı mı çıkıp konuşmalı, yoksa az önce saydıklarımın anlatacakları size yeter mi? Bu kadar kolay mı? Bu işin içinde bir yanlışlık yok mu? İşte bu noktada, biz eczacılar size danışmanlık konusunda hizmete hazırız. Sağlığınızı ilgilendiren bir ürünü kullanmadan önce gelin bize danışın, ne doğrudur, ne değildir konuşalım.

Saflık danışmanlığı uzmanlık ister…

Neyse ki toplum bilincimiz giderek artıyor da, bu şarlatanlara prim verenlerin sayısı gün geçtikçe azalıyor. Az mı duyduk, olur olmaz zayıflama haplarını kullanıp ölenleri, saçım çıksın diye ne olduğu belli olmayan maddeleri kullanıp kel kalanları, cinsel sorunlarına çözüm diye benzin istasyonlarından aldıkları içinde ne olduğu belli olmayan kapsülleri yutup, hayatlarını benzin pompacısına emanet edenleri görmüyor muyuz?

21. yüzyılı yaşıyoruz, sağlık sorunlarınızı ya da sağlığınızı koruyucu bazı önlemleri aktarlarda mı bulacaksınız yoksa benzin istasyonlarında mı? TV deki star mı sizin sağlık danışmanınız yoksa Fatma abla ya da Ahmet abi mi? Biz eczacılara ya da doktorlarımıza gerek yok o zaman, boşa dirsek çürüttük desenize.. Lütfen biraz dikkatli olalım, cinsel sağlık sorunlarınızın çözümü benzin pompasının üstünde olamaz, sesi kulağa, görüntüsü göze hoş gelen sanatçılar kilolarınıza çözüm üretemez, üzerinde her beyaz önlük gördüğünüz kişiyi de hekim ya da eczacı sanmayın, bu kişileri sorgulayın, eğitimlerini öğrenin.

Doğru ürünü nasıl tanımlayacağız?

Sağlığınızı, en değerli hazinenizi bu kadar hor kullanmayın. Ülkemizin eczacılık fakülteleri, tıp fakülteleri her yıl sizlerin hizmetine yüzlerce pırıl pırıl eczacı ve doktoru sağlık danışmanı olarak mezun ediyor. Ülkemizin bir Sağlık Bakanlığı var. Bakın adı üzerinde, konu sağlık ise Sağlık Bakanlığı’ nın onayladığı, uygun gördüğü gerek tedavi ürünü gerekse sağlık koruyuculan kullanmalısınız. Size bu konuda yardımcı olacak ilk basamak da tabii ki bizleriz yani size en yakın köşebaşındaki eczacınız!

Eczanelerimizde gördüğünüz ürünlerin hemen hemen tamamı ya Tarım ve Köyişleri Bakanlığı ya da Sağlık Bakanlığı tarafından satış izni almış ürünlerdir. Bunlara ek olarak bir de CE sertifikalı ürünler vardır. Örnek olarak, çocuklarımıza güvenle içirdiğimiz, vitaminmineral takviyesi olan Nutrigen çocuk gelişim şurupları ya da saç dökülmelerine karşı iyi bir saç besini olan Revigen Tablet, gıda takviyesi olan ürünlerdir, koruyucu ve sağlık geliştirici olarak yıllardır önermekteyiz.

Bunun yanı sıra, kilo vermek istiyorum ya da cinsel sağlık problemlerim var dediğinizde, tedavi gerektiren bir sorununuz olduğu göz önüne alınarak Sağlık Bakanlığı onaylı ve ciddi yan etkisi olmadığı için reçetesiz satılmasına izin verilmiş tabletleri kullanmalısınız. Sakın ola, kulaktan dolma bilgilerle hareket etmeyin. Ne yapmanız gerektiğine gelin birlikte karar verelim, sağlığınızı biz eczacılara güvenle emanet edebilirsiniz. Bizler sizlere bir adım uzakta, sizlere yardım etmek için çalışıyoruz. Unutmayın sağlığınız en değerli varlığınızdır ve bizler sağlığınızın koruyucularıyız.

21. yüzyılı yaşıyoruz, sağlık sorunlarınızı ya da sağlığınızı koruyucu bazı önlemleri aktarlarda mı bulacaksınız yoksa benzin istasyonlarında mı? TV deki star mı sizin sağlık danışmanınız yoksa Fatma abla ya da Ahmet abi mi?

Varis teşhisi için hangi testler, niçin istenir?

Doktorunuz önce sizi muayene ederek toplardamar yetersizliğinizin derecelendirmesini yapacaktır. Genellikle yüzel ve derin toplardamarların ultrasonografik olarak incelenmesi en sık yapılan tetkiktir ve bu testte derin toplardamarların açık bulunması varis veya venöz yetmezliğin derecesi ne olursa olsun (varis yarası bile olsa)bu hastalığın kesin olarak tedavi edilebileceği anlamına gelir. Eğer derin toplardamarlarda bir tıkanıklık söz konusuysa, varislere kesinlikle herhangi bir müdahale (köpük, ameliyat, lazer ve radyofrekans tedavisi) yapılmamalıdır.

Tedavi seçenekleri

Klasik tedavi yöntemleri (ameliyatla varisleşmiş damarların çıkarılması gibi) tüm dünyada giderek azalırken yeni tedavi yöntemleri (Lazer, radyofrekans ve köpükle tedavi gibi) hızla popüler olmuştur. Yeni tedavi yöntemleri sayesinde tedavi uygulanan hastaların hastanede yatmalarına gerek kalmayıp ortalama 1 -3 saat sonra evine gidebilmekte ertesi gün günlük hayatlarına dönmektedirler.

Köpük tedavisi

Varisli damar (2-5mm çaplı) içine ince bir iğne ile köpük haline getirilmiş ilaç uygulaması yapılır. Bu ilaç damar iç duvarının karşılıklı yapışmasına yol açarak varisli damarın kapanmasını sağlar. Kan akımı olmayan damarın mavi mor rengi kaybolur. Varisli damarın kapatılması, herhangi bir dolaşım problemine neden olmaz. İşlemden 30 dakika sonra hasta günlük işlerine dönebilir. Hastaya 5-7 gün varis çorabı giymesi önerilir. Varislerin yaygınlığına göre ortalama 2-10 seans tedavi gerekebilir. Bu tedavi seansları arasında 6-8 haftalık süreler olmalıdır.

Radyofrekans tedavi

Örümcek şeklindeki (0.5-1 mm çaplı)damar belirginleşmesi bayanlarda ( %70′e varan oranlarda)oldukça sık görülür. Bu tür varislerin tedavisinde radyo dalgaları ile bu damarlar ortadan kaldırılabilir, oldukça etkili bir yöntemdir. İşlemden hemen sonra hasta günlük işlerine dönebilir ve varis çorabı giyilmesine gerek yoktur.

Doktora Ne Zaman Başvurulmalı?

Uzun süre oturma veya ayakta durma ile bacaklarda ağırlık hissi, kramp, şişlik hissi veya ağrı gibi şikayetlerden biri veya birkaçı; özellikle ayak bileği çevresinde ciltte kırmızı veya kahverengi renk değişikliği veya sizi görüntü olarak rahatsız ediyorsa bir doktora başvurunuz.

Lazer tedavisi

2002 yılından sonra uygulanmaya başlanan ve çok kısa sürede popüler olan bu tedavi yöntemi büyük çaplı varislerin (5-20 mm) tedavisinde %97-100′lük yüksek basan oranları ile kullanılmaktadır. Hastalar işlemden 1-3 saat sonra evet 1 gün sonra günlük işlerine dönebilmektedirler. İşlemden sonra en fazla 10 gün varis çorabı giyilmesi önerilmektedir.

Sağlıklı yaşamak adına Omega 3 ihtiyacınızı karşılarken, zarar görmemek adına dikkat edilmesi gereken birkaç husus da bulunmaktadır; bunlardan ilki, denizlerdeki kirlilik ve dolayısıyla balıklardaki, gebelikte ve çocuklarda ciddi tehlike yaratabilen, artmış DDT, PCB, HCB gibi toksik madde oranlarıdır. İkincisi, bebeklerin erken dönemde yediği balığın alerjik reaksiyon oluşturma ihtimalidir.

Bu gibi sebeplerden dolayı, hamilelere ve bebeklere balık yedirmek yerine Omega 3 yağ asitleri içeren gelişim şurupları verilmesi gebe ve çocuk sağlığı için çok uygun yaklaşımlardır. Sonuç olarak, Omega 3 yağ asitleri beyin gelişimini güçlendiren en önemli doğal bileşiklerden biridir ve bu özelliği ile çocukların zekâ kapasitelerinin arttırılmasında büyük öneme sahiptirler, öyleyse artık günümüzde fosforun yerini Omega yağ asitleri almıştır diyebiliriz.

Bağışıklık sisteminizi güçlendirmek için sebze ve meyveleri eksik etmeyin. A, E, C vitaminleri ve antioksidanlar alın. Düzenli olarak sebze ve meyve tüketmelisiniz.

Kafein tüketimi yerine bitki çayları için. Daha çok yeşil çay, rezene çayı, papatya çayı gibi içecekler için.

Ayrıca bol bol su için. Kışın sıvı yağ tüketin. Katı ve hayvansal yağlardan uzak durun.

Süt ürünleri ve güneşe ihityacınız olacaktır. Güneşden D vitamini alırsınız. Kemiklerinizin güçlenmesinde etkilidir. Süt ve süt ürünleride sizin kemiklerinizi güçlü yapacaktır.

Güzellik ölçüsünün aşırıya kaçmasından sonra bir takıntı durumuna geldiğini açıklayan uzmanlar kilo, yara izi, burun , dudak ve saçlar da en çok takıntıların olduğu bölgeler diye açıklandı.

Durmadan tartıya çıkma isteği ve yada fazla spor yapmak gibi etkileri gözlemlenebilir diye açıklandı.Bedenki imaj bozukluğunun toplam olarak %2 oranda rastlanen bu oranların son zamanlarda da giderek artmasından dolayı uyarıda bulunan uzmanlar çevreden kulakdan duyma sözler ile ideal kilosu ile alakalı olarak tam bir değerlendirme yapması mümkün değildir.

Normal kilodaki kadınların da bacaklar ile kalça kısımlarını olduğundan daha kalın olarak gördüğü saptanmıştır. Bundan dolayı da özellikle de kadınlarda kilo takıntılı bir neden olarak imaj bozukluğunun sık görülmesi doğaldır.

Beden imaj bozukluğunun olup olmadığını da estetik girişiminden öncesinde saptanması gerektiği ve bu gibi kişilerin mutsuz hastalar olduğu bildirildi.Bunun için de piskolojik desteğin şart olduğunu bildirdiler.

İnsan derisi vücuttaki en büyük organdır ve genişliği ile tüm bedeni kaplar. Bunun yanı sıra bir yetişkin insanda deri olaark beş kilo kadar ve yedi metre kare genişliğindedir. Deri tüm organlardan daha hızlı bir biçimde büyür ve bu hayat boyunca yenilenir. Derinin 3 te 1 i yanarsa eğer yaşam sona erebilir.

İnsan derisi vücudu korur ve esnek ve su gecirmeyen bir kılıf biçimindedir. Bununla birlitke zararlı bakterilerden ve aşırı sıcak ile soğuktan korur. Dış darbelere karşı da korur. Derinin üst ve altındaki deri olmak üzere çift katlıdır ve bu üst derisinde çok sayıda hücre katmanları da bulunur. Bununla birlikte ise üst derinin alt katmanlarındaki sürekli yeni hücreler çıkar ve bunlar üst kısma doğru itilirler.

Bunun yanı sıra hücreler karetin adındaki sağlam bir protein biriktirileer ve hücrelerde birkaç hafta içinde ölüler ve dökülürler. Avuç içlerinde en kalın deri bulunur. Dış deri aynı zamanda ise melanin adında renk maddedi bulunur. Bununla birlikte hücrelere sahiptir ve derideki pigment yoğunluklarıda derinin rengini belirler.

Batı dünyasında son yıllarda yapılan pek çok araştırına, çayın hafızayı güçlendirdiğini, zihinsel kapasiteyi özellikle erişkinlerde arttırdığını, zindelik ve sağlık kaynağı olduğunu göstermiştir. Ancak bizim içtiğimiz siyah çaydan çok daha güçlü sağlık koruyucu etkileri olan, uzak doğuda kullanılan yeşil çaydır.

Tüm dünyada olduğu gibi, ülkemizde de sudan sonra en sık tüketilen sıvı çaydır ve ülkemiz dünyanın 6. büyük çay üreticisidir. Yeşil çay olarak tanımlanan ve bilinen çay da bütünüyle ülkemizde, Karadeniz’de yetişen çay bitkisinin ta kendisidir. Latince adı Camelia Sinensis olan çay bitkisi, işleme şekline göre yeşil olarak kalır ve yeşil çay olarak isimlendirirken, oksidasyon ile karardığında siyah çay haline döner. Aslında çay olarak tanımlanan tüm sıvılar, Camelia Sinensis (çay bitkisi) gibi, bitkinin su ile demlenmesidir. Diğer bir ifadeyle, bitki çayı demek anlamsız bir tanımlamadır. Çünkü bitkiden başka bir maddenin çayı olmaz. Bitki çayı olarak bahsedilen çaylar, elma çayı gibi aromatik özellikleri nedeniyle ya da adaçayında olduğu gibi tıbbi faydaları, sağlık koruyucu ve güçlendirici özellikleri nedeni ile tüketilirler. Bitki çayı “Atlı Süvari” tanımına benzer, (süvari olabilmesi için, askerin atının olması şarttır)

Çay yararlı mı? Zararlı mı?

Modern sağlık hizmetlerinin ve sağlık bilincinin ilerlemesi ile çay uzun yıllar ülkemizde iyi bir içecek olarak görülmemiştir, özellikle içinde kafein bulunması nedeniyle her zaman doktorlar tarafından kısıtlanması önerilmiştir. Ayrıca sindirim sisteminde, kan yapımında kullanılacak olan demiri bağlayıp emilmesini engellediği söylenerek özellikle çocuklar tarafından tüketilmemesi gerektiği hep ifade edilmiştir.

Geleneksel kullanım

Geleneksel olarak, gözde arpacık çıktığında ise çay uygulanması önerilir. Uzun yıllar bu uygulamanın sıcak su uygulaması dışında hiçbir faydası olmadığı, doktorlar tarafından hep söylenegelmiştir. Tüm bu söylemlere rağmen çay, arpacık enfeksiyonunda hep kullanılmıştır. Ancak son yıllarda yapılan araştırmalar, çay içerisinde bulunan pek çok doğal bileşiğin mikrop öldürücü, yara iyileştirici.

şişlik giderici, doku dejenerasyonunu önleyici özellikleri olduğunun ortaya çıkması ile çay hakkındaki düşünceler giderek değişmeye başlamıştır. Dahası, evlerde kullanılan çay poşetleri artık göz yorgunluğunun giderilmesi, göz altı torbalarının azaltılması amacıyla sıklıkla kullanılmaktadır.

Modern dünya 5 bin yıl sonra keşfetti

Batı dünyasında son yıllarda yapılan pek çok araştırma, çayın hafızayı güçlendirdiğini, zihinsel kapasiteyi özellikle erişkinlerde artırdığını, zindelik ve sağlık kaynağı olduğunu göstermiştir. Ancak bizim içtiğimiz siyah çaydan çok daha güçlü sağlık koruyucu etkileri olan, uzak doğuda kullanılan yeşil çaydır.
Yeşil çay, çay bitkisinin toplanması sonrasında yüksek ısıya maruz bırakılıp, içinde bulunan ve siyahlaşmasına neden olan polifenol oksidaz adlı bir enzimin inaktive edilmesi ile elde edilir.

Uzakdoğu’da özellikle Çin’de yapılan epidemiyolojik yani halk taraması araştırmaları yeşil çay tüketiminin yüksek olması ile kalp ve damar hastalıklarının, pek çok kanser türünün, ağız ve diş eti hastalıklarının, obezite ile giden metabolik sendrom ve tip II diyabet hastalığının daha az görüldüğü, bunun da ötesinde, nörodejeneratif hastalıklar olan Parkinson ve Alzheimer gibi yaşlılık hastalıklarının da azaldığı gözlenmiştir. Bu sonuçlar batı dünyasının büyük ilgisini çekmiş ve yeşil çay içinde bulunan fitokimyasalların çok yoğun bir şekilde araştırılmasına neden olmuştur.

Yeşil çay içinde bulunan polifenoller olarak tanımlanan, kateşin adı verilen doğal bileşikler vardır. Bu kateşinler yeşil çayın %40′ını oluşturur. Bu bileşiklerin çok güçlü sağlık koruyucu etkileri bulunmaktadır. Ancak bunlardan bir tanesi en güçlü olanıdır ve adı EGCG (epigallokateşingallatjdir. Bu söylenmesi zor bileşik, aşağıda anlatılacağı gibi, bir doğa mucizesidir. Yeşil çay içerisinde kateşinlerden başka, bir de, çok az olmak üzere, aminoasitler, karbon hidrat, bazı yağ asitleri, B,C,E vitaminleri, kafein ve teofilinde bulunmaktadır. Ayrıca kalsiyum, magnezyum, krom, mangan, demir, bakır, çinko, molibden, selenyum, sodyum, potasyum ve benzeri eser elementlere de sahiptir. Ancak bu maddelerin miktarı önemsenmeyecek kadar düşüktür. Bu’ rada önemle üzerinde durulması gerekli I konu, çayın yetiştiği toprağın, çevrenin, doğrudan çayın içinde bulunan maddelere olan etkisidir. Temiz bir çevre, çay bitkisinin faydalı etkileri için mutlak gereklidir.

Çay içinde bulunan kateşinler metalleri bağlama özelliklerinden dolayı çevre kirliliği oluşturan ağır metalleri de bağlayabilir. Bu bileşikler insanlar için toksiktir ve böyle ortamlarda yetişen çay bitkisindeki metaller demlenme sırasında çaya geçerek çeşitli hastalıkların ortaya çıkmasına , özellikle karaciğer harabiyetine yol açabilir. 2,5gr yeşil çayda, yaklaşık olarak 90mg EGCG vardır. EGCG sağlık koruyucu temel bileşik olmasına rağmen çok hızla bozulan, özelliğini yitiren, bir başka ifadeyle stabil olmayan bir moleküldür.

Geçtiğimiz yıl yapılan bir araştırma, yeşil çay poşetlerinde bulunan EGCG miktarının 6 ay içinde yaklaşık olarak %30′unun kaybolduğunu göstermiştir. Bu bileşik, hava ya da nem ile temas ettiğinde kimyasal yapısını değiştirerek daha az etkili yada etkisiz, diğer kateşinlere dönmekte ve çay içindeki miktarı azalmaktadır.

Bu nedenle hastalıklardan kurtulmak gibi terapötik amaçlarla kullanımı, doz kaybı nedeni ile çok mümkün görülmemektedir. Ama yinede sağlık için çok faydalı bir içecektir yeşil çay.

Yeşil Çayın Sağlık Koruyucu etkileri

5000 yıldır Çin’de geleneksel tıpta kullanılan yeşil çay, dolaşımı güçlendirici, idrar yapmayı kolaylaştırıcı olarak, çeşitli vücut ağrılarını geçirmek, hazmı kolaylaştırmak, depresyon bulgularını geçirmek, detoks yapmak ve enerjetik olarak kullanılmış ve de ömrü uzattığı hep söylenegelmiştir.
Özellikle içinde bulunan kafein, günümüzde pek çok ağrı kesicinin içinde bulunmaktadır. Ayrıca sinir sistemini uyarıcı etkileri, yorgunluğu hafifletici etkileri ile birlikte, midede asit salınımını artırması, geleneksel Çin tıbbında kullanımı ile birebir örtüşmektedir. Çay içinde bulunan teofilin maddesi psikoaktif özelliğinin yanı sıra, kalp ve damar sisteminde güçlendirici etkilerinin yanı sıra, modern tıpta astım gibi nefes darlığında çok uzun yıllardır kullanılmaktadır.

Kansere karsı yeşil çay

Başta EGCG olmak üzere, yeşil çay kateşinleri çok güçlü antioksitdan aktivitelere sahiptir, özellikle EGCG vücut hücrelerini dejenere ederek damar sistemini bozup, damar sertliğine yol açan, sinir sistemini harap ederek nöron kaybı ile giden bunama hastalıklarına sebep olan, hücrenin genetik şifresini bozarak kanser gibi kötü huylu tümör gelişimlerine yol açan, ciltte kolajen gibi, elastin gibi yapısal proteinlerde bozulma ile kırışıklıklara ve özellikle güneş ışığına bağlı cilt kanserlerinin oluşumunda rol oynayan ve burada söz edilemeyecek kadar pek çok hastalığın gelişiminde temel faktör olarak tanımlanan serbest oksijen radikallerinin, bu zararlı etkilerini ortadan kaldıran antioksidan aktiviteye sahiptir. Yeşil çay ile yapılan klinik araştırmalarda da, serbest oksijen radikallerinin hücrelerde oluşturduğu hasarı önlediği görülmüştür.

Yeşil çayın en güçlü maddesi olan EGCG’nin belki de en önemli özelliği kanser önleyici etkileridir. Yeşil çay yada saf EGCG ile yapılan araştırmalar, bu bileşiklerin başta cilt kanseri olmak üzere, barsak, akciğer, ağız boşluğu, yemek borusu, mide, karaciğer, pankreas, meme, böbrek, prostat, mesane kanserlerine karşı koruyucu etkileri olduğunu göstermiştir. Günümüzde özellikle barsak, cilt, akciğer, prostat ve meme kanserine karşı koruyucu etkileri olduğu çok net bir şekilde bilinmektedir.

Burada önemle üzerinde durulması gerekli konu; yeşil çayın bu etkilerinin ortaya çıkabilmesi için fazla miktarlarda( günde 10 fincandan fazla) tüketilmesi gerektiğidir. Diğer bir konuda, elbette ki sigara ile birlikte içildiğinde bu söylenen etkiler bir anda yok olup gider. Yeşil çayın yemek borusu kanserlerine karşı koruyucu etkiler oluşturabilmesi için çayın yüksek sıcaklıkta içilmemesi gerekir. Yüksek ısı doğrudan yemek borusundaki hücre topluluklarını dejenere ederek, kanser gelişimlerine yol açabilen bir faktördür.

Ağız bakımında yeşil çay

Yeşil çay ve EGCG ağız içi boşluğunun hijyeni için çok büyük öneme sahiptir. Yeşil çay kateşinleri ve özellikle EGCG diş çürümelerini engeller, diş eti iltihaplarını geçirir, ağız kokusunu giderir, ağız içi ve dilde ortaya çıkan ve kanserleşmeye giden dejeneratif hücre çoğalmasına karşı koyar, diş plaklarının oluşumunu önler.

Bu nedenle modern diş macunları, ağız gargaraları ve özellikle diş eti iltihaplanmalarında kullanılan ağız spreylerinde stabilize edilmiş EGCG kullanılmaktadır. EGCG su ile çok kolay bozulduğundan, gargara, diş macunu ya da diş eti spreylerinde EGCG özel farmasötik formüllerle stabilize edilerek kullanılabilir.

Cildin vazgeçilmezi

Yeşil çay cilt ve saç sağlığı için vazgeçilmez bir gıda maddesidir. Ciltte özellikle güneş ışınlarının oluşturduğu fotoyaşlanmanın önlenmesi ya da geciktirilmesi amacıyla gün geçtikçe daha fazla kullanılmaktadır. Ayrıca ultraviyoleye bağlı cilt kanseri oluşumuna da karşı koymaktadır. Saçlar içinse ayrı bir öneme sahiptir.

Saç dökülmesi, saçlı deride bulunan 5Q redüktaz adı verilen bir enzimin aktivitesinin yüksek olmasından kaynaklanabilmektedir.
Yeşil çay kateşinleri ve özellikle de EGCG, bu enzimi baskılayarak, saç köklerini dejenere ederek saç kaybına ve kelliğe yol açan saç kökü dejenerasyonunu önlemekte, saç kökünde saç yapımını sağlayan hücrelerin ömrünü uzatmaktadır. Bu nedenle saç dökülmesini önlemek ve yeni, sağlıklı saç teli üretimini sağlamak amacıyla geliştirilen doğal tabletlerde yeşil çay ve EGCG tüm dünyada çok sıklıkla kullanılmaktadır.

Buna zıt olarak yeşil çay ciltte kıllanmayı azaltıcı etkilere sahiptir. Akne oluşumunu engeller ve hatta akne tedavisinde de kullanılmaktadır.

Yeşil Çay Zayıflatır

Yeşil çayın bilinen en güçlü etkilerinden biri, kilo kaybettirici etkisidir. Gerek Avrupa’da gerekse Amerika’da yapılan araştırmalar, yeşil çayın aktif bileşeni olan EGCG’nin vücut metabolizmasını hızlandırdığı, barsaklardan yağ ve şeker emilimini azalttığı, yeni yağ hücresi olu şumuna karşı koyduğu, cilt altında depolanan yağların yakımını artırdı ğını göstermiştir.

Bu nedenle günlük en az 150mg kafein ile birlikte 270mg EGCG alınması gerekmektedir. Ülkemizde de eczanelerde Sağlık Bakanlığı onaylı (yeşil çay + doğal kafein) zayıflama tabletleri, kilo kaybetmek amacıyla çok sıklıkla kullanılmaktadır. Sağlık Bakanlığı onayı olmayan ve sentetik maddeler içeren zayıflama tableti ya da kapsüllerinden uzak durulmalıdır. Bunların çok ciddi yan etkilen olduğu, hatta ölümlere yol açtığı bilinmektedir.

Yine obezite ya da karın ve bel çevresinde yağlanma ile kendini gösteren ve çağın salgını olarak tanımlanan Metabolik Sendrom’da da, güçlü sağlık koruyucu etkileri bulunmaktadır. Metabolik sendromda karın içi yağlanma ve özellikle de karnın içinde bulunan organların yağlanmasının, hepimizin geleneksel olarak bildiği obeziteden çok daha fazla hastalık yapıcı özelliği vardır. Metabolik sendromda bu karın içi yağlanmaya ek olarak; tansiyonda yükselme, kan kolesterolünün ve özellikle de kötü kolesterol ile kan şekerinin yükselmesi, başta kalp ve damar hastalıkları olmak üzere, tip II diyabete, hafıza, öğrenme ve algılamada hızlı bozulmaya, kanser riskinde artmaya yol açmaktadır. Yeşil çay içinde bulunan EGCG, tüm bu sorunlarla başa çıkmakta etkili bir bileşiktir. Bu nedenle obezite ile giden metabolik sendromda EGCG içeren tabletlerin kullanılması önerilmektedir.

Ancak içinde kafein bulunan ve yeşil çayın aktif maddesi olan EGCG içeren tabletler, kafein içerdiklerinden ötürü dikkatli kullanılmalıdır. Çünkü metabolik sendrom sıklıkla orta yaş üstünde ve ileri yaşlarda görüldüğü için, bu yaş grubunda siyah üzüm çekirdek ekstresi ve kromun özel bir formu olan niasine bağlı krom kullanımı çok daha uygun bir seçenektir. Bu amaçla ülkemizde yine sağlık bakanlığı tarafından, metabolik sendromda kullanımı onaylanmış, bileşenleri bütünüyle doğal ve bilinen hiçbir yan etkiye sahip olmayan Exodex Tablet eczanelerde bulunmaktadır.

Unutulmamalıdır ki. diyabet ciddi bir hastalıktır ve yakın doktor gözetiminde, uygun gıda rejimi ile tedavi planlanırken, kişiye uygun egzersiz de mutlaka yapılmalıdır.

Şeker hastalığı, tıpta diyabet olarak tanımlanan ve ölümcül olabilen pek çok kronik hastalığa neden olan ciddi bir hastalıktır. Genelde basitçe ikiye ayrılmaktadır. İlki yada tip I diyabet olarak bilinen formu genellikle çocukluk döneminden itibaren aniden başlayan ve pankreasın insülin üreten yapılarının çeşitli nedenlerle hasarlanması sonucu mutlak insülin eksikliği ile giden çok ciddi bir hastalıktır.

Bu tür diyabette, çok yakın doktor kontrolü, insülin tedavisi, çok dikkatli uygulanacak beslenme rejimi, hayat kurtaran ya da ömrü uzatan en önemli yaklaşımlardır. Şeker hastalığının erişkinlerde sıklıkla görülen ve genellikle kilo alımı ile ortaya çıkan tip II diyabet olarak tanımlanan formunda ise; insülinin mutlak eksikliği değil, insülin yetersizliği mevcuttur. Bu tür şeker hastalığında hızlanmış bir damar sertliği, göz hasarları, sinir sistemi hasarları, yara iyileşme bozuklukları, sık geçirilen enfeksiyonlar, sıklıkla karşımıza çıkan sorunlardır.

Bu hastalıkta da yine tip I diyabette olduğu gibi, yakın doktor kontrolü, insülin yapımını artıran ilaçların kullanılması esastır. Ancak tip II diyabet, özellikle kilo alımı ile ortaya çıktığı için mutlaka sıkı bir diyet ve kilo kaybetmeyi sağlayan doğal zayıflama tabletleri ile kilo kaybının sağlanması gerekmektedir. Kilo kaybının yanı sıra, diyabete bağlı olarak ortaya çıkabilecek kalp krizi, felç, körlük gibi pek çok ciddi hastalıklara karşı da önlem alınmalıdır. Bu önlemlerin başında, bilimsel olarak etkinliği kanıtlanmış doğal ya da bitkisel farmasötik preparatların kullanılması gereklidir.

Tip II diyabetle damar hasarı

Tip II diyabette komplikasyonların artmasına yol açan temel faktör, kan şekeri düzensizliği ve yüksekliği ile, kan total kolesterol ve LDL kolesterol yüksekliğidir. Bu faktörler, damar sertliğini artırır, sinir dejenerasyonuna ve özellikle retina dejenerasyonuna yol açar. Bu dejenerasyonları ortaya çıkartan asıl dejeneratif maddeler, hücrelere doğrudan toksik etkiler oluşturan serbest radikallerdir. Serbest radikallerin toksik etkilerinin antioksidan maddeler ile önlenmesi esastır. Bu amaçla en sık kullanılan doğal antioksidanlar; siyah üzüm çekirdek ekstresi, yeşil çay ekstresi, zerdeçaldan elde edilen kurkumin, yalı çamı olarak bilinen Pinus pinaster adlı çam ağacının kabuğundan elde edilen Pycnogenol, Ginkgo biloba, Panax ginseng ekstreleri ile lipoik asittir. Bu bileşikler güçlü antioksidan aktiviteleri ile diyabete bağlı ortaya çıkan kronik hastalık risklerinin azaltılmasında önemli etkilere sahiptirler.

Tip II diyabette bazı nutrisyonel yani besinsel maddelerde önemlidir. Bunların başında sarımsak gelir. Sarımsak damar sertliğine karşı damarları koruyan önemli bir gıda maddesidir.

Diyabetik kişilerin sarımsağı bolca tüketmeleri faydalıdır. Bir diğer gıda maddesi ise tarçındır. Tarçın ile tip II diyabette yapılan bazı araştırmalarda 1 ila 6gr tarçın alımı ile yüksek kan şekerinin kısmen düşürülebildiği görülmüştür. Bu nedenle diyabetik kişilerin gıda rejimlerinde tarçına yer vermeleri faydalıdır. Ancak tarçın alımının artırılması için sütlaç ile birlikte yenirse, bu bir felaketle sonuçlanabilir. Bu nedenle tarçını toz halinde kan şekerini yükseltmeyecek bir gıdaya karıştırarak almak, beklenen faydaları sağlayabilir.

Diyabetik hastaların besinsel lif alımını artırması uygun bir yaklaşım olur. Günlük 20 ila 50 gr lif alımının, kan şekerinin ani yükselmelerine karşı koruyucu etkileri olduğu saptanmıştır. Bu nedenle lifli ancak kalorisi azaltılmış içecekler, diyabette kullanılabilecek uygun beslenme yaklaşımlarıdır.

Tip II diyabette magnezyum, L-karnitin, vitamin C ve vitamin E, yine faydalı bileşiklerdir. Bir element olan vanadyum ise modern tıp araştırmalarında etkinliği gösterilememiş bir elementtir ve potansiyel toksik etkileri olabileceği hiçbir zaman göz ardı edilmemelidir.

Unutulmamalıdır ki, diyabet ciddi bir hastalıktır ve yakın doktor gözetiminde, uygun gıda rejimi ile tedavi planlanırken, kişiye uygun egzersiz de mutlaka yapılmalıdır. Diyabet ve özellikle de gittikçe artan bir şekilde görülmeye başlayan tip II diyabetten korunmak için, kilo alımının engellenmesi esastır.